‘Duizend Vadem’ is een bewerking van Benny Lindelaufs ‘Hele verhalen voor een halve soldaat’. Nu wordt het losstaand verteld en vertaald naar een beeldverhaal. Voegt het iets toe of zijn het slechts illustraties bij een verhaal?
Door Thijs Franssen
Warre woont met zijn oudere broer Bor aan de rand van het enorme meer Duizend Vadem. Het is een plaats vol verhalen en legendes. Bor is een geweldige verteller en vertelt Warre vaak over een visser en diens vrouw Roos. Zij verloren hun kind, dat bijzonder was omdat ze was geboren met vliezen tussen haar vingers. Volgens de legende verdronk Roos kort daarna in het meer en trekt ze sindsdien uit wraak onschuldigen de diepte in. Het maakt Warre bang voor het meer en zorgt ervoor dat hij het liever mijdt.
Broederliefde
Op een winterdag gaat Bor met zijn eland houthakken en keert hij niet terug. Warre gaat hem zoeken en vindt hem onder een omgevallen boom, zwaargewond en niet in staat om zelf hulp te halen. Om mensen te bereiken is de kortste weg over het dichtgevroren meer, maar iedereen weet dat het ijs verraderlijk kan zijn.
Dilemma
Warre staat voor een onmogelijke keuze: blijven en zijn broer verliezen, of het bevroren meer oversteken, met alle verhalen en angsten in zijn hoofd besluit hij de overtocht te wagen. Met kloppend hart klimt hij op de eland en stuurt hij hem het ijs op, vastbesloten om Bor te redden.
Oorsprong
Zoals gezegd komt de oorspronkelijke vertelling ‘Duizend Vadem’ uit ‘Hele verhalen voor een halve soldaat’. Dit boek won in 2021 onder meer de Woutertje Pieterse Prijs en het Gouden Penseel. Dat juist dit verhaal is gekozen, is opvallend maar ook begrijpelijk. Het rijke, beeldende taalgebruik leent zich goed voor een visuele bewerking. Tegelijkertijd is het een flinke uitdaging om zo’n gelaagde tekst visueel te vertalen.
Moos Boeke
De jonge en onbevangen Moos Boeke is een veelzijdig kunstenaar. Met dit afstudeerwerk aan de ArtEZ Hogeschool maakt hij zijn debuut. Naast illustraties maakt hij ook animaties, sieraden en speelde hij als acteur in onder andere ‘Oogappels’.
Illusie
De houtskool- en potloodtekeningen zijn indrukwekkend. Het papier waarop ze zijn gedrukt wekt de sterke illusie dat je naar originele schetsen kijkt. Je krijgt bijna de neiging het houtskool uit te vegen om te testen of het echt is.
Balans
Boeke weet de sfeer goed te vangen met zijn stijl en donkere grijstinten. In de vertelling lopen realiteit en mysterie door elkaar heen. Boeke doet dat ook in zijn tekeningen. Hij wisselt herkenbare figuratieve beelden af met meer suggestieve, dromerige scènes. Die balans werkt goed en zorgt ervoor dat tekst en beeld elkaar mooi aanvullen.
Benny Lindelauf
Lindelauf (Sittard, 1964) is een van de meest gewaardeerde Nederlandse schrijvers van jeugdliteratuur. Na een creatieve opleiding en een periode in het theater koos hij definitief voor het schrijverschap. Hij ontving talrijke prijzen voor zijn werk. Zijn meest recente boek, ‘De vrouw en zijn hoofd’, is genomineerd voor de shortlist van De Boon 2026.
Keuzes
In de plot heeft het flink moeten inboeten ten opzichte van het origineel. De tekst is minder poëtisch en minder beeldend dan in het origineel. Er is duidelijk gekozen voor een soberder stijl, waarschijnlijk om een betere balans tussen tekst en beeld te creëren.
Doelgroep
Het is opvallend dat, ondanks de vergelijkbare doelgroep, veel tekstuele details zijn weggelaten die juist extra spanning meegeven. Hierdoor lijkt dit boek meer toegankelijk voor een jongere doelgroep dan de geadviseerde 12+. Keerzijde is wel dat het minder interessant wordt voor oudere lezers.
Net even anders
Enkele verhaalelementen zijn aangepast op een manier die minder overtuigend voelt. Een voorbeeld is de oorspronkelijke zevenkoppige hondenslee luisterend naar één naam Grimm. Dit spreekt meer tot de verbeelding dan de gekozen eland, die in tekening een grote rol inneemt.
Sterk tekenwerk
‘Duizend Vadem’ is fraai vormgegeven en maakt vooral visueel indruk. Moos Boeke weet de grimmige sfeer overtuigend te vangen en laat zien dat hij een groot tekentalent is. Als opstapje naar Lindelaufs werk kan dit boek zeker werken, vooral voor jongere lezers.
Minder verhalend
Tegelijkertijd blijft de bewerking inhoudelijk achter bij het origineel. Door de vereenvoudigde tekst en aanpassingen verliest het een deel van zijn poëtische kracht en spanningsopbouw. Het resultaat is een aantrekkelijk, maar minder gelaagd verhaal. Wie de echte magie van ‘Duizend Vadem’ wil ervaren, doet er goed aan terug te grijpen naar Lindelaufs oorspronkelijke bundel.
Duizend Vadem
Scenario: Benny Lindelauf
Tekening: Moos Boeke
Uitgeverij: Querido
128 pagina’s / hardcover / €19,99
