Giovanni en Fabio hebben elkaar al tien jaar niet gezien wanneer de één onverwachts bij de ander voor de neus staat. Met droevig nieuws… Een roadtrip volgt. Emoties die al die jaren tussen de broers onuitgesproken bleven, moeten eindelijk een uitweg vinden.
Door Martijn Douma
Frankrijk, begin jaren ’60. Giovanni heeft na een lange zoektocht eindelijk zijn oudere broer Fabio gevonden. Terwijl hij een urn in zijn handen klemt, vertelt hij dat hun vader overleden is. Het lijkt de oudste niet te raken. Tien jaar hebben ze elkaar niet gezien, en als het aan Fabio ligt volgen er vanaf nu weer minstens tien. Het is immers niet zonder reden dat hij niet gevonden wilde worden… Harde woorden vallen over en weer. Waarom zou je oude wonden weer open willen rijten?
De reis
Maar Giovanni houdt voet bij stuk: hij staat erop dat Fabio meegaat om pa terug te brengen naar Italië. Sámen de reis maken. De oudste stapt uiteindelijk aan boord van de krakkemikkige Fiat500 die van hun vader is geweest. Niet eens omdat hij dat werkelijk wil, maar omdat lokale omstandigheden hem ertoe dwingen.
Tussen stilte en conflict
Er volgt een roadtrip die evenveel vragen oproept als beantwoordt. De twee mannen zitten dagenlang opgepropt in een klein autootje. Elkaar ontlopen is er niet meer bij, en dus zullen ze wel moeten praten. En er wordt gesproken zonder dat er werkelijk iets gezegd wordt. Er vallen stiltes waarin meer gezegd wordt dan met woorden uit te drukken valt. Er wordt geschreeuwd, gezwegen, gevochten en gelachen. Herinneringen en verwijten gaan hand in hand.
Hoe verder?
Twee broers die elkaar al lang geleden zijn kwijtgeraakt. Vanwege verschillende verwachtingen, afwijkende opvattingen – vooral over Mussolini – en levenswegen. Ondanks alles merk je dat ze elkaar in de kern niet naar het leven willen staan. Maar hoe kunnen ze verder, na alles wat er gebeurd is?
Afleiding
De weg die ze afleggen biedt genoeg afleiding. Want ze maken al rijdend het nodige mee onderweg, mede dankzij de gebreken van de auto. Bijzondere figuren passeren de revue: een pastoor met een bijzonder verleden, een merkwaardige lifter, een vreemde zwerfhond die tijdelijk onderdak vindt in de auto.
Zoals voorheen
Toch wordt niet alles verteld. Want waarom pleegt Giovanni stiekem dagelijks telefoontjes? Wat maakte dat Fabio tien jaar geleden per schip naar huis kwam en direct rechtsomkeert maakte? Weet hij überhaupt wat zijn vertrek allemaal veroorzaakt heeft in de familie? Maar de grootste vraag is of het ooit weer wordt zoals voorheen, in het Italiaans: ‘come prima’.
Emotionele lading
Alfred heeft een verhaal bedacht met een prachtige emotionele lading, ondersteund door sfeervolle tekeningen en filmische landschappen. Je voelt de spanning, de woede en het verdriet die bij de broers leven, met ontroering tot gevolg. Het verteltempo is laag en dat past mooi bij de sfeer. De herinneringen van de broers zijn op een andere manier ingekleurd dan het warme kleurenpalet dat voor het ‘heden’ is gebruikt. Vergelijk de herinnering hieronder maar eens met de andere afbeeldingen.
Verbeelding
Ook beheerst hij de kunst van het weglaten: als lezer krijg je dingen figuurlijk niet te zien die je ongetwijfeld wel had willen zien. Denk aan de band die beide broers decennia eerder moeten hebben opgebouwd, of wat ze individueel hebben meegemaakt sinds Fabio zijn eigen weg is gegaan. Er wordt dus veel aan de verbeelding van de lezer overgelaten. Het nadeel daarvan is dat er niet echt diep op de karakters van Fabio en Giovanni wordt ingegaan. Dat moet je dan op de koop toenemen.
De uitgave
Zoals te doen gebruikelijk bij Lauwert is dit een mooie uitgave geworden: een hardcover op een wat kleiner formaat, met fraaie vormgeving en goede kleurendruk. Het is opvallend dat er op de rug van dit derde deel van de ‘Italië-trilogie’ een ander lettertype is gebruikt dan op de andere twee boeken (‘Senso’ en ‘Maltempo’).
Lettering
De lettering oogt bewust handgeschreven, maar is niet overal even geslaagd uitgewerkt. Door de ongelijke letterhoogte en afwijkende spatiëring staan letters en regels soms zo dicht op elkaar dat de tekst onrustig wordt en minder prettig leest. Het zou goed zijn als Lauwert de gekozen fonts nog eens kritisch tegen het licht houdt. Overigens is er in de vertaling duidelijk Vlaams taalgebruik te herkennen. Dat stoort niet per se in gesproken vorm, maar leest in deze context minder natuurlijk.
‘Come prima’ is een sfeervol en emotioneel geladen album, dat ondanks enkele kleine kanttekeningen absoluut de moeite waard is. Dat Alfred met deze graphic novel in 2014 de prijs voor het beste album (de ‘Fauve d’Or’) van het festival van Angoulême gewonnen heeft, is dan ook volkomen terecht.
Van Lionel Papagalli (1976, Grenoble), bekend onder het pseudoniem Alfred, verscheen niet al te lang geleden bij Lauwert Uitgeverij de graphic novels ‘Senso’ en ‘Maltempo’, die zich beide afspelen in een zonovergoten Italië. Verder bevat zijn oeuvre onder meer ‘Charles Baudelaire’ (2003), Victor Hugo (2004) en Bob Dylan Revisited (2009). Voor ‘Waarom Pierre dood moest’ (2009) ontvingen hij en scenarist Olivier Ka de Prix Essentiel van Angoulême. Van recentere datum is Donjon Avondschemer deel 110: ‘Het hoge noorden’, dat in 2021 bij Silvester Strips is verschenen.
Come prima
Scenario en tekeningen: Alfred
Inkleuring: Alfred en Maxime Derouen
Uitgeverij: Lauwert
224 pagina’s / hardcover / € 36,95
