In ‘IRL’ leidt Roxane een anoniem, geheim leven op het dark web. Wat begint uit nieuwsgierigheid, mondt uit in een lucratieve bijverdienste. Tot ze een fout begaat. Voor ze het weet raakt ze verstrikt in leugens en dreiging. Alles staat op scherp. Want hoe veilig ben je nog als iemand daar je echte naam kent?
Door Thijs Franssen
Roxane is een meisje met Iraanse roots. Ze bereidt zich voor op haar eindexamen van de middelbare school ergens in Parijs. Ze lijkt een gewone, gemotiveerde leerling. Tussen de lessen door leidt ze echter een tweede leven. Onder de naam “Soap” begeeft ze zich op het dark web, waar ze als tussenpersoon valse documenten verhandelt. Wat begon uit nieuwsgierigheid, is uitgegroeid tot een lucratieve onderneming.
Verleiding
Wanneer ze wordt benaderd door iemand die zich Odin noemt, verandert alles. Hij vraagt om twintig identiteitskaarten voor vluchtelingen en maakt duidelijk dat geld geen rol speelt. De opdracht is groot, de beloning verleidelijk, maar er is één voorwaarde die alles op scherp zet: hij wil contant betalen. Dat betekent dat er een fysieke ontmoeting nodig is.
IRL
Binnen de ongeschreven wetten van het dark web is dat een absolute breuk. Anonimiteit is de enige garantie voor veiligheid, en die geef je niet zomaar op. Toch besluit Roxane het risico te nemen. Het verhaal raakt haar persoonlijk, mede door de achtergrond van haar moeder, die ooit Iran ontvluchtte. Ze schakelt haar leverancier Gaz in en stemt in met een ontmoeting “in real life”.
Ontmaskering
De ontmoeting loopt uit op een mislukking. Op de afgesproken plek komt ze met niemand in contact. Kwam hij niet opdagen? In een volgend contact spreekt Odin haar plots aan met haar echte naam: Roxane. Haar zorgvuldig opgebouwde anonimiteit is vervlogen door deze ene actie. Al snel wordt duidelijk wat de echte bedoeling van deze ontmoeting was.
Van kwaad tot erger
Roxane wordt bedreigd en gechanteerd. Het wordt duidelijk dat Odin meer wil dan documenten. Hij is uit op informatie, met name over Gaz, en gebruikt Roxane als middel om dat doel te bereiken. In haar directe omgeving gebeuren verdachte ongelukken en de druk wordt verder opgevoerd wanneer haar privégegevens online worden gezet.
Een zaak
De gelekte gegevens trekken de aandacht van een klein, gespecialiseerd politieteam dat zich bezighoudt met digitale criminaliteit. Voor hen vormt Roxane een zeldzame ingang tot de wereld van het dark web. Politieonderzoek in die wereld is complex en stroperig, juist omdat iedereen zich verschuilt achter pseudoniemen en versleutelde netwerken.
Schaduwen
Wanneer Roxane wordt opgepakt en haar verhaal doet, ontstaat er twijfel. Haar bekentenis klinkt ongeloofwaardig, maar de risico’s zijn te groot om haar te negeren. De politie besluit haar in het geheim te volgen, zowel online als in de echte wereld, in de hoop via haar een grotere vis te vangen.
Gaz
In de tussentijd krijgen we een inkijk in het leven van Gaz, die zich eveneens in deze schimmige wereld beweegt. Hij blijkt geen simpele leverancier, maar iemand met een scherp inzicht in de gevaren van dit netwerk. Wanneer hij ontdekt dat Odin mogelijk een gezochte moordenaar is, krijgt de dreiging een nieuwe dimensie.
Dilemma
Roxane wordt ondertussen gedwongen een keuze te maken. Ze moet Gaz verraden of zelf de consequenties dragen. In haar zoektocht naar een uitweg besluit ze weer de regels te overtreden en hem op te zoeken en de situatie voor te leggen. Het is een riskante stap, maar ook de enige manier om grip te krijgen op wat haar overkomt.
Scenario
De samenwerking tussen Mark Eacersall en Henri Scala bewijst opnieuw zijn kracht. Net als in hun eerdere werk ‘GoSt 111’ brengt Scala zijn ervaring binnen de politie mee. Dit zorgt voor een geloofwaardige inkijk in criminele netwerken.
Educatief
Mark Eacersall weet de complexe materie toegankelijk te maken. Termen en mechanismen uit de wereld van cybercriminaliteit worden helder toegelicht, zonder dat het verhaal verzandt in technische details.
Ander werk
De Franse scenarioschrijver debuteert in Frankrijk in 2020 met ‘GoSt 111’. Bij ons wordt dit album pas in 2023 vertaald en leren we hem kennen via ‘Antananarivo’. Na dit eveneens zeer succesvolle werk weet hij aan de hoge verwachtingen te blijven voldoen met onder andere de one-shots ‘Kleos’, ‘Calle Málaga’ en de serie Pitcairn.
Spanningsboog
Het scenario is zorgvuldig opgebouwd en weet de spanning lange tijd vast te houden, maar had iets korter gekund. De lange afwezigheid van personages die alleen via berichten aan het verhaal deelnemen, maakt het geheel intrigerend.
Tekening
Het tekenwerk van de debuterende Jérôme Savoyen draagt sterk bij aan het gevoel van vervreemding en onzekerheid. Personages op de achtergrond lijken vaak op elkaar, maar verschillen net genoeg om verwarring te zaaien. Als lezer ga je automatisch speuren, op zoek naar herkenning, alsof je zelf deel uitmaakt van het onderzoek.
Manga invloed
De mangastijl is eenvoudig en ingetogen. Die soberheid werkt grotendeels in het voordeel van het verhaal, al zorgen de herhalende portretten van Roxane er soms voor dat haar uiterlijk wat vlak wordt. Ook lijken de verhoudingen af en toe te verschuiven.
Slotwoord
‘IRL’ is een spannende en toegankelijke politiethriller die je moeiteloos in één keer uitleest. Niet alleen bedoeld als vermaak, maar het zet ook aan tot nadenken zonder zwaar of ingewikkeld te worden. Het roept vragen op over privacy, anonimiteit en veiligheid, want met de opkomst van AI weet je al helemaal niet meer zeker wie of wat je online tegenover je hebt.
IRL – In Real Life
Scenario: Mark Eacersall & Henri Scala
Tekeningen: Jérôme Savoyen
208 pagina’s / hardcover / € 35,95
