Wie herinnert zich Paling en Ko nog? Of word je nieuwsgierig na het horen van deze naam? Deze komische reeks wordt opnieuw uitgegeven door Reboot Comics. Heeft de reeks de tand des tijds doorstaan? We doken erin!
Door Martijn Douma
Mortadelo y Filemón (Paling & Ko) is een van de populairste klassieke stripreeksen uit Spanje. Sinds 1958 zijn er meer dan 200 albums van verschenen. In het Spaans verschenen er regelmatig zes albums per jaar van (!). De reeks draait om twee agenten van het FBI-achtige bureau ‘TIA’: Mortadelo, een lange kale slungel die zich graag verkleedt, en Filemón, een bazige en ietwat mollige vent. Ze zijn vernoemd naar respectievelijk de worstsoort en filet.
Verschillende uitgeverijen
De reeks is in meer dan tien talen verschenen. In het Nederlands verscheen het eerste deel, ‘Het Atoomsulfaat’, in 1971. Verschillende uitgeverijen hebben delen van de reeks uitgegeven. Te beginnen met De Vrijbuiter/ De Schorpioen met deel 1-41, gevolgd door Biblos (42-58) en Arboris (52-59). Daarna bleef het 18 jaar stil rond de reeks, totdat Reboot Comics haar naam eer aandeed: vanaf 2024 werd de publicatie hervat met nummer 60. En inmiddels staat de teller op 62.
Korte verhalen
De hierboven genoemde stripboeken tellen 44 pagina’s. Maar dat is nog niet eens alles, want naast deze albums heeft Ibáñez ook eenpagina- en korte verhalen gemaakt. Daarvan zijn er een aantal verschenen in de Olé-reeks van De Vrijbuiter/De Schorpioen. En ook in vakantie- en verzamelboeken, zoals Telekids, Strip Mix en in Eppo.
Paling & Ko 1: ‘Het Atoomsulfaat’
In het eerste deel heeft dokter Bacterie heeft een ‘atoomsulfaat’ uitgevonden ter bestrijding van ongedierte. Maar het spul blijkt insecten tot een reusachtig formaat te laten groeien in plaats van ze te doden. Op een onbedoelde manier levensgevaarlijk dus! Geheim agenten Paling en Ko, werkzaam voor de TIA, moeten een gestolen fles van het spul terughalen uit de militaire dictatuur Tirania. De dictator van het land, dat vermoedelijk in Oost-Europa ligt, heeft er snode plannen mee… Gelukkig is Paling een meester in het vermommen en heeft zijn chef Ko altijd een plan gereed. Wat zou er nu nog mis kunnen gaan?
Gemep en getier
De humor is in deze klassieke Spaanse reeks als vanouds: veel slapstick, gemep en getier. De lange slungel in het zwarte pak (Paling) blijkt de meest bizarre vermommingen bij zich te hebben. Hij vecht letterlijk en figuurlijk heel wat af met Ko. De tekeningen zijn in de ‘grote neuzen’-stijl. Er gebeurt ontzettend veel in visueel opzicht. De humor is grappig, flauw, irritant, droog, hilarisch… En het komt allemaal in een razend tempo voorbij.
Mooi uitgegeven
Voor deze heruitgave heeft Reboot Comics gezorgd voor een nieuwe opmaak, inkleuring en lettering. Het is ook nog eens uitgegeven op papier van goede kwaliteit. Dit in tegenstelling tot de oorspronkelijke Nederlandse editie, die kwalitatief bepaald niet best was. Die albums lagen dan ook vaak voor kleine prijsjes in aanbiedingsbakken bij onder andere supermarkten en discounters, weet ik uit ervaring.
Covers vervangen
Ook de cover is aangepakt: er is gekozen voor een compleet andere covertekening, waaraan bovendien een vingerafdruk met het albumnummer en een vignet met ‘klassiek reeks’ zijn toegevoegd. De purist in mij huilt om deze keuzes… Maar eerlijk is eerlijk: de nieuwe covertekening is ook niet verkeerd.
Frisse tekeningen
De tekeningen zien er in ieder geval weer fris uit, al is de setting van de verhalen natuurlijk die van ruim een halve eeuw geleden. Gezien het feit dat de geschiedenis zich weer eens lijkt te herhalen, komt een situatie zoals met Tirania in ‘Het atoomsulfaat’ bijna weer actueel over (hopelijk komt het woordje ‘bijna’ daarbij niet te vervallen).
Verse vertaling
Reboot heeft ook de vertaling aangepakt, dus die is weer up-to-date. De namen van Paling en Ko zijn in de originele Nederlandse reeks verwisseld. Op verzoek van de Spaanse uitgeverij was dat vanaf het originele deel 51 (!) al rechtgezet. En nu ook in de heruitgave van deel 1 en verder. Voor de laatste keer: de korte driftige kerel heet dus Ko en de lange snaak Paling. Wat opvalt aan de nieuwe vertaling is dat professor Bacterie nu dokter Bacterie heet. Ik vraag me af waarom deze wijziging nodig was. Bovendien zou doctor dan toepasselijker zijn, omdat de man nu eenmaal bioloog is en geen arts.
Francisco Ibáñez
Het grote brein achter Paling en Ko is Francisco Ibáñez Talavera (Barcelona, 1936–2023). Hij schreef de scenario’s en tekende ze ook. De man was enorm productief: ruim 200 albums in 70 jaar tijd over de twee stuntelige agenten. Daarnaast schreef en tekende hij tot 1990 ook reeksen zoals Zipi en Zapi (samen met José Escobar), Dolgedraaid (Paviljoenstraat 3), Tom Tiger + Co, en Het edele drietal. En nog wat andere reeksen die niet naar het Nederlands vertaald zijn. Een reusachtige productie voor een tekenaar, die ook nog eens zelf de verhalen schreef! Ibáñez werd vooral in eigen land gewaardeerd, en in 2002 bekroond met la Medalla de Oro al Mérito en las Bellas Artes, ofwel: de gouden medaille voor verdienste in de Schone Kunsten.
Conclusie
De heruitgave van Paling en Ko is een mooi initiatief van Reboot, dat vooral mensen met nostalgische gevoelens zal bekoren. De echte liefhebber zal de stukgelezen exemplaren ongetwijfeld willen vervangen door een nieuwe softcover of zelfs een gelimiteerde hardcover. Of de reeks ook nieuwe lezers zal trekken is een groot vraagteken. Het ziet er allemaal weer fris en fruitig uit, maar de humor zal niet iedereen aanspreken. Al met al een sympathiek initiatief!
Paling & Ko 1: ‘Het atoomsulfaat’
Scenario en tekeningen: Francisco Ibáñez
Uitgeverij: Reboot Comics
48 pagina’s / softcover / € 10,95
52 pagina’s / hardcover / € 29,95
