Blokken – de mislukking van een heilstaat

Blokken – de mislukking van een heilstaat

316
DELEN

Het fantasierijke werk van Ferdinand Bordewijk (1884-1965) behoort tot de grote Nederlandse klassiekers. Zijn Blokken (uit 1931), wordt nu voor het eerst verbeeld door illustrator en striptekenaar Viktor Hachmang (1988). Bordewijk leidt ons rond door een rechtlijnige, op efficiëntie ingerichte stadstaat. In zijn kenmerkende ‘gewapend beton’-stijl omschrijft hij de trage maar onvermijdelijke ondergang van deze stad. Een tragedie van buitengewone proporties gevat in indrukwekkende, nachtmerrieachtige droombeelden.

Bordewijk werd sterk beïnvloed door de avant-gardestromingen van zijn tijd (De Stijl, de Constructivisten en de modernistische architecten met hun ‘woonmachines’) en de schrijver voert hun principes in Blokken tot het uiterste door.

Blokken is een van de vroegste voorbeelden van dystopische (een tikje zwaarmoedige, anti-utopische, niet dragen maar klagen) sciencefiction. Zo werd deze novelle maar een jaar vóór Aldous Huxleys Brave New World uitgebracht. Zoals alle goede sciencefiction is ook dit verhaal een spiegel van het tijdsklimaat; Bordewijk voorvoelt de opkomst van dubieuze politieke bewegingen en voorspelt in huiveringwekkend detail de aanstaande dictaturen en hun hang naar massarituelen en -symbolen.
Toch blijft Blokken tijdloos door de koele afstandelijkheid, meedogenloze abstractie en morele ambiguïteit. Bovendien voorspelt Blokken actuele zaken als de surveillancestaat en beschrijft het de invloed van het gebrek aan privacy op haar burgers.

Het geniale van Viktor Hachmang is zijn talent om de oude teksten, de gedateerde sciencefiction (betonnen torens op het ruimteschip) van Bordewijk te voorzien van waanzinnig sferische tekeningen, geheel in stijl: blokken. Vierkanten. Lijnen. In rood, zwart en wit, de themakleuren van het boek.

Pagina na pagina stort hij het drama over ons, de lezer, de kijker, de genieter – heen. Wat een heerlijke manier om een klassieker te (her-) ontdekken! En dan ook nog eens in een handzaam formaat hardcover: past in elke tas. Forens, doe wat nuttigs met je treintijd. Burger, flikker die tv eens uit ‘s avonds, en onderga dit meesterwerk.

 

Tekst: F. Bordewijk
Beeld: Viktor Hachmang
Uitgever: Nijgh & Van Ditmar
96 pagina’s / €25.- / hardcover

RECENSIEOVERZICHT
ARTWORK
9.5
TEKST
9.5
DELEN
Vorig artikelExplosiegevaar in Verzetsmuseum
Volgend artikelWilliam Vance overleden (82)